Newagemama.com

«Η πραγματική μας πατρίδα είναι η παιδική μας ηλικία» – Ανώνυμος

Φέρνει αναπάντεχα δώρα καμιά φορά ο χρόνος. Μια πρόσκληση για διακοπές στο μέρος που γεννήθηκες κι έθρεψε τα παιδικά σου χρόνια είναι μεγάλη υπόθεση. Γιατί όσες εμπειρίες κι αν έζησες, όπου κι αν βρέθηκες, ό,τι κι αν κουβαλάς στις αποσκευές σου, μέσα σου φωλιάζει πάντα ένα παιδί. Ένα παιδί που θυμώνει, γελάει, γκρινιάζει, κλαίει, πανηγυρίζει…Και περιμένει. Πάντα περιμένει να επιστρέψει στο δικό του γνώριμο τοπίο, το αγαπημένο φόντο των πρώτων του παιχνιδιών, στο πλακόστρωτο όπου έκανε τα πρώτα του βήματα, στο πεζούλι όπου ζωγράφισε τα πρώτα του σύμβολα, στον κήπο όπου μύρισε το πρώτο του τριαντάφυλλο.

Ηρθα στην Αθήνα στα 18 μου κι έκτοτε έμεινα εδώ. Ξεθώριασε μέσα μου το Βελβεντό, ο τόπος  που μεγάλωσα. Ετσι κι αλλιώς οι γονείς μου είχαν ήδη μετακομίσει  κι αυτοί σε άλλη πόλη, το εκεί σπίτι μας είχε παραδοθεί, μετά από 20 χρόνια θαλπωρής, σε άλλα χέρια. Τα 500 χιλιόμετρα Αθήνα- Βελβεντό  είναι μια απόσταση που λίγες φορές έκτοτε τη διένυσα.

Tϊποτα όμορφο απ΄ ό,τι ζήσαμε δεν ακυρώνεται. Φωτό: CubaGallery, flickr

Με κάποιο τρόπο είχα πείσει τον εαυτό μου ότι το κεφάλαιο «Βελβεντό» ήταν κλειστό για μένα. Μέχρι που βρέθηκα σ’  αυτόν τον ευλογημένο τόπο για λίγες μέρες τον Αύγουστο, αυτή τη φορά μαζί με τη δική μου οικογένεια, και ένιωσα ότι στον εσωτερικό μου μηχανισμό μέτρησης χρόνου ήταν σαν να μην πέρασε μια μέρα. Ημουν πάλι ένα παιδί που βρήκε το γνώριμο χώρο του. Το βλέμμα μου άγγιζε το οικείο τοπίο και με κατέκλυζε μια απίστευτη ανακούφιση, μια ευφορία, γιατί όλα (ή σχεδόν όλα) ήταν ακόμα εκεί, όλα ήταν στη θέση τους: να το σπίτι, το σχολείο, η γειτονιά, τα οικεία κατατόπια, η λίμνη στο βάθος κάθε εικόνας, και – από την άλλη πλευρά –  τα Πιέρια όρη. Καταπράσινα, δροσερά και μεγαλειώδη. «Όπως είναι τα αληθινά βουνά». Πώς να χαρακτηρίσεις «βουνό» τον πολύπαθο, ασθενικό Υμηττό, όταν μεγάλωσες στην σκιά των Πιερίων; Πώς να συμφιλιωθείς με την πηχτή, σχεδόν συμπαγή, γκρίζα ενέργεια της μεγαλούπολης  όταν έχεις κλειδωμένο μέσα σου το βίωμα της μελωδικής απαλής συχνότητας που ακόμα έχει η γειτονιά των παιδικών σου χρόνων;

Προχωράει όμως η ζωή, μαζί της μεγαλώνω, ωριμάζω και μαθαίνω κι εγώ. Και τα μαθήματα της ζωής είναι πολύ πιο δυνατά από τα μαθήματα του θρανίου. O,τι βιώσαμε σαν παιδιά μάς σημαδεύει και πάντα μας ακολουθεί. Κύκλοι στη ζωή μας κλείνουν, για να ανοίξουν άλλοι, μα τίποτα όμορφο απ΄ ό,τι ζήσαμε δεν ακυρώνεται. Ακούγεται σχεδόν μοιραίο, αλλά είμαι σίγουρη πως είναι αληθινό. Κι ένα μεγάλο μάθημα που μου έδωσε το φετινό καλοκαίρι είναι το εξής: Να μάθω να εκτιμώ στο παρόν ό,τι έχω πριν ο χρόνος με αναγκάσει να εκτιμήσω ό,τι είχα στο παρελθόν.

«Σ΄ένα μαξιλάρι-φεγγαράκι το παιδί μου αποκοιμήθηκε» -Γιάννης Ρίτσος

Κάτι η καλοκαιρινή ξενοιασιά, κάτι η ανεξάντλητη ενέργεια των παιδιών, κάτι η υπερένταση από τις βραδινές εξορμήσεις σε εξωτερικούς χώρους για παιχνίδι με την παρέα, την κάναμε τη νύχτα μέρα! Κάθε βράδυ τα μάτια μου κλείνουν από τη νύστα, ενώ τα κορίτσια δεν λυγίζουν με τίποτα και ασταμάτητα ζητούν λίγο παιχνίδι, λίγο παραμύθι, λίγη κουβεντούλα ακόμα πριν αποκοιμηθούν…

Τι να κάνω κι εγώ, (ξανα)ανακάλυψα τα νανουρίσματα! Για την ακρίβεια εμπλούτισα κάπως το αρχικό «ρεπερτόριό» μου  (που περιλάμβανε σε διάφορες παραλλαγές ένα νανούρισμα από τη Δεσκάτη Γρεβενών που άκουσα από την πεθερά μου)  με μερικά  εξαιρετικά νανουρίσματα που εντόπισα με λίγο ψάξιμο. Οσο για το σκοπό, εννοείται πως αυτοσχεδιάζω κατά βούληση!

«Υπνος» από την Ani Rose Whaleswan

Διαπίστωσα με ευχαρίστηση πως η διαδικασία του νανουρίσματος όχι μόνο βοηθάει τα παιδιά να χαλαρώσουν, αλλά ανοίγει  τις καρδούλες τους, τα οδηγεί σε εξομολογήσεις που ξαλαφρώνουν το νου και την ψυχή τους και τα παραδίδει στην αγκαλιά του Μορφέα απαλλαγμένα από περιττές έννοιες και σκέψεις!

Έλα, ύπνε, πάρέ  το
στα λουλούδια βάλε το.
Να ξαπλώσει σαν τ΄ αρνάκι,
να κοιμ(η)θεί σαν το πουλάκι.

Έλα, ύπνε, πάρε μου το,
Στα περβόλια άφε μου το.
Έλα, ύπνε, πάρε μου το,
Πάλι πίσω φέρε μου το.

Eλα αηδόνι, μίλησέ του
και γλυκά τραγούδησέ του
έλα αηδόνι, φίλησέ του,
και γλυκά νανούρισέ το.

 Κι αυτό επίσης το παραδοσιακό νανούρισμα τους αρέσει πολύ (ειδικά η αναφορά με τα ολόχρυσα παπούτσια):

Κοιμήσου και παράγγειλα,
παπούτσια στον τσαγκάρη,
να σου τα κάμει ολόχρυσα,
με το μαργαριτάρι.

Κοιμήσου που σου ράβουνε,
στη Χιο το πάπλωμά σου,
και μες στη μέση είν’ αετός,
στην μπάντα τ’ όνομά σου.

«Γοργόνα» από την Camilla Costa

Εμένα μ΄ αρέσει κι αυτό εδώ. Το μόνο πρόβλημα όταν το σιγοτραγουδώ είναι ότι τα κορίτσια μού γυρεύουν κεντημένες γοργόνες (!) στα μαξιλάρια τους:

Αν μου το πάρεις ύπνε μου, γοργόνα θα κεντήσω
στο άσπρο το κουνάκι του, ώσπου να το ξυπνήσω.

Αν μου το πάρεις ύπνε μου, σιμά του θα καθήσω
ως την αυγή θα λαχταρώ, πάλι να το φιλήσω. 

To νανούρισμα είναι και ένα πρώτης τάξεως «εργαλείο» για να προσαρμοστούμε σταδιακά στις ώρες ύπνου που επιβάλλει η έναρξη της σχολικής χρονιάς σε λίγες μέρες. Μετά από τη διαδικασία αυτή, δεν υπάρχει περίπτωση ξαγρύπνιας, έρχονται  όνειρα γλυκά σε γονείς και παιδιά.

……………………………………………………………………………………..

Από τις αρχές Ιουλίου το  Newagemama απέκτησε τη δική του σελίδα στο Facebook,  με την πρόθεση μέσα απ΄αυτή να μοιραζόμαστε ό,τι μας εμπνέει, μας δυναμώνει και μας συνδέει σ΄αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Η σελίδα αυτή ενημερώνεται με πολύ αγάπη και σεβασμό και, σαν ένα μικρό ψηφιακό παιδί που κάνει τα πρώτα του βήματα, έχει ανάγκη τα δικά σας ενθαρρυντικά Like εδώ για να δυναμώσει!

«Έρχονται ώρες, που ξαφνικά σε πλημμυρίζει ολάκαιρο η νοσταλγία του ανέκφραστου» – Τάσος Λειβαδίτης «Ποιήματα 1958-1964»

Κάθε χρόνο λέω ότι δεν θα πέσω στην παγίδα της ανυπομονησίας και παρ΄όλα αυτά την πατάω. Οσο πλησιάζει η ημερομηνία της καλοκαιρινής άδειας, τρώω σίδερα, δεν με χωράει ο τόπος, γυροφέρνω σαν λιοντάρι στο κλουβί. Νιώθω την ανάγκη της απόδρασης να με κατακλύζει. Μ΄ αρέσει η ζωή μου εδώ μα νιώθω πάντα κάτι να μου ξεφεύγει:  Η επαφή με τη φύση είναι λιγοστή και το βλέμμα μου διψασμένο λαχταράει ν΄ απλωθεί στον ορίζοντα, ν΄ αγκαλιάσει το άπειρο, να αφουγκραστεί ανεμπόδιστα  το διάφανο πέπλο της ομίχλης το ηλιοβασίλεμα.

Η λίμνη Πολυφύτου από το φακό του Νϊκου Κουτούλα. Αυτή η μαγεία ήταν το μόνιμο φόντο στα ηλιοβασιλέματα μέχρι τα 18 μου χρόνια. Πώς είναι δυνατό να μη μου λείπει στην Αθήνα;

Κι έτσι ανυπόμονη, φλύαρη κι αλαφιασμένη, μετά από έναν πολύ απαιτητικό χειμώνα, σας αποχαιρετώ για λίγες μέρες. Με περιμένουν τα μαγικά βουνά: το Πήλιο και τα Πιέρια, το καθένα με τις χάρες και τα ξεχωριστά του δώρα. Το Πήλιο με τον πιο ακαταμάχητο συνδυασμό βουνού και θάλασσας, ελευθερίας και αφοσίωσης. Τα Πιέρια με τη σκιά τους ν΄απλώνεται πάνω στο αγαπημένο Βελβεντό και στη λίμνη  Πολυφύτου, με ζωντανή τη νοσταλγία της αθωότητας που κρατάμε ανέπαφη  ευλαβικά από τα παιδικά μας χρόνια.

Θα επανέλθω δυναμικά στην μπλογκόσφαιρα με νέες αναρτήσεις στις αρχές Σεπτεμβρίου. Μέχρι τότε, σας αφήνω το κλειδί του Νewagemama μέσα στη γλάστρα δίπλα από την  εξώπορτα, για να μπαίνετε όποτε θέλετε. Στο τραπέζι της κουζίνας  θα βρείτε Μαμαδίστικα θέματα, Ζωή εδώ στο πάνω ντουλάπι, της Καρδιάς στο πρώτο συρτάρι και Κοινή λογική στην κατάψυξη!

Η παραλία Φακίστρα στο Πήλιο από το φακό του Μιχάλη Πόρναλη. Τι άλλο να ζητήσει κανείς;

Σας φιλώ σταυρωτά και σας κουνώ το μαντήλι με το  ποίημα «Συντομία» του συναρπαστικού  Αργεντίνου συγγραφέα Χόρχε Μπουκάϊ, που για μένα εξηγεί ίσως αυτή τη σαρωτική ανυπομονησία που με πιάνει τέτοια εποχή:

Γεννήθηκα σήμερα το ξημέρωμα
έζησα την παιδική μου ηλικία το πρωί
και γύρω στο μεσημέρι
έμπαινα ήδη στην εφηβεία μου.
Και δεν είναι ότι τρόμαξα
που ο χρόνος περνάει τόσο βιαστικά.
Μόνο με ανησυχεί λίγο
να σκέφτομαι
ότι ίσως αύριο
να είμαι πολύ γέρος
για να κάνω όλα όσα άφησα
σ΄εκκρεμότητα.

Πολλά φιλιά σε όλες και όλους, με την ευχή να ζήσουμε με πάθος και σοφία όλα όσα έχουμε την αίσθηση πως αφήσαμε σε εκκρεμότητα!

Έχει μια μαγεία η οικειότητα όταν έρχεται απρόσκλητη και φευγαλέα. Αυτή η αίσθηση του γνώριμου, τού «σε ξέρω από παλιά» στην επαφή με ανθρώπους που έχεις χρόνια να συναντήσεις, ξεκλειδώνει απρόσμενα έναν θησαυρό από καλά κρυμμένες αναμνήσεις στα βάθη της καρδιάς.

Εργο της Suzanne Cher

Ένα πέρασμα λίγων ωρών από το μοναχικό ορεινό χωριό του πατέρα μου, όπου πέρασα τα περισσότερα καλοκαίρια των παιδικών μου χρόνων, ήταν αρκετό για να νιώσω το όμορφο αυτό συναίσθημα να με τυλίγει σαν απαλή κουβέρτα. Μπαίνοντας στην εκκλησία του χωριού την ώρα της κυριακάτικης λειτουργίας, αντίκρισα τις σκυμμένες φιγούρες των γυναικών που προσεύχονταν. Οι πιο πολλές γύρισαν το κεφάλι τους και με κοίταξαν και ακαριαία φύσηξε το γλυκό αεράκι της οικειότητας, γεφυρώνoντας το χρόνο και επανασυνδέοντας τις στιγμές.

Δεν θυμόμουν τα ονόματά τους, δεν είχε σημασία. Ηξερα ποιες ήταν, αναγνώρισα τα σκαμμένα πρόσωπά τους, διάβασα το βάθος του πόνου και της χαράς στα μάτια τους. Οι ώμοι τους σκυφτοί από τα βάρη δεκαετιών μού φάνηκαν σαν γενναίοι και περήφανοι πολεμιστές μετά από μια κοπιαστική μάχη με το χρόνο και τις συγκυρίες μιας ζωής. Τα μαλλιά τους λευκά πιασμένα πίσω ή τυλιγμένα με μαντήλα σκέπαζαν τα κεφάλια τους, που έκαναν τις ίδιες, γνώριμες ανεπαίσθητες κινήσεις συμπάθειας και συγκατάβασης.

Η οικειότητα αυτή δεν έχει καμιά σχέση με λόγια τυπικά και κοινωνικές συμβάσεις. Αναδύεται μέσα από τα στιγμιότυπα μιας φυσικής καθημερινότητας , που – αφού μονομαχήσουν με το χρόνο – παραμένουν στα μονοπάτια της μνήμης. Και περιμένουν εκεί υπομονετικά το ερέθισμα που θα τα φέρει στην επιφάνεια, για να νιώσουμε το τρυφερό χάδι της οικειότητας στο μέτωπό μας. Τελικά, η απλή ροή της ζωής μπορεί να προσφέρει το πιο νοσταλγικό άρωμα στις αναμνήσεις μας.

Κάθε φορά που διαβάζω το  ποίημα «Το σπάνιο δώρο» της Κικής Δημουλά, νιώθω να με αγγίζει ταυτόχρονα η τρυφερότητα και η οξύτητα της γραφής της. Σαν κάποιος να μ΄ αγκαλιάζει και να με χαστουκίζει την ίδια στιγμή. Αν και εδώ δεν συμφωνώ μαζί της γιατί πιστεύω στη συναισθηματική γενναιοδωρία, μπαίνω στον πειρασμό να το αναρτήσω και να το αφιερώσω  σε όλους εμάς που, αν και λαχταράμε –  όπως τα μωρά παιδιά – την αποδοχή και την αγκαλιά,  το παραδεχόμαστε με δυσκολία και με ακόμα μεγαλύτερη δυσκολία το ζητάμε και το προσφέρουμε.

Εργο της ζωγράφου Ελένης Χατζηπουλίδου

Kαινούργιες θεωρίες.
Tα μωρά δεν πρέπει να τ’ αφήνετε να κλαίνε.
Aμέσως να τα παίρνετε αγκαλιά. Aλλιώς
υπόκειται σε πρόωρη ανάπτυξη
το αίσθημα εγκατάλειψης ενηλικιώνεται
αφύσικα το παιδικό τους τραύμα
βγάζει δόντια μαλλιά νύχια γαμψά μαχαίρια.

Για τους μεγάλους, ούτως ειπείν τους γέροντες
–ό,τι δεν είναι άνοιξη είναι γερόντιο πια–
ισχύουν πάντα οι παμπάλαιες απόψεις.
Ποτέ αγκαλιά. Aφήστε τους να σκάσουνε στο κλάμα
μέχρι να τους κοπεί η ανάσα
δυναμώνουν έτσι τα αποσιωπητικά τους.
Aς κλαίνε οι μεγάλοι. Δεν έχει αγκαλιά.
Γεμίστε μοναχά το μπιμπερό τους
με άγλυκην υπόσχεση –δεν κάνει να παχαίνουν
οι στερήσεις– πως θά ‘ρθει μία και καλή
να τους επικοιμήσει λιπόσαρκα
η αγκαλιά της μάνας τους.
Bάλτε κοντά τους το μηχάνημα εκείνο
που καταγράφει τους θορύβους του μωρού
ώστε ν’ ακούτε από μακριά
αν είναι ρυθμικά μοναχική η αναπνοή τους.
Ποτέ μη γελαστείτε να τους πάρετε αγκαλιά.
Tυλίγονται άγρια
γύρω απ’ τον σπάνιο λαιμό αυτού του δώρου,
θα σας πνίξουν.

Tίποτα. Όταν σας ζητάνε αγκαλιά
μολών λαβέ μωρό μου, μολών λαβέ να απαντάτε.

(από τη συλλογή  H εφηβεία της λήθης, Στιγμή 1994)

Δείτε  εδώ επιστολές «απλών» ανθρώπων προς την Κική Δημουλά, που για μένα αποτυπώνουν υπέροχα τη δύναμη και την επιρροή της ποίησης στην καθημερινότητα.